وقتی قرارداد ملکی را امضا میکنید، یکی از مهمترین سؤالهایی که باید بپرسید این است: «کد رهگیری دارد؟» کد رهگیری شناسهای است که نشان میدهد معامله در سامانهی رسمی ثبت شده است. قراردادی که ثبت رسمی نشده باشد، در بسیاری از کارها (مثل استعلام، وام یا حمایت قانونی) مشکل ایجاد میکند و خریدار یا مستأجر را بیشتر در معرض ریسک میگذارد.
این مقاله توضیح میدهد کد رهگیری چیست، چرا باید داشته باشید، چطور صحتش را بررسی کنید و اگر مشاور از ارائهی آن خودداری کرد چه کار کنید.
کد رهگیری چیست؟
کد رهگیری شناسهی منحصربهفردی است که بعد از ثبت قرارداد ملکی در سامانهی رسمی ثبت معاملات به آن داده میشود. با این کد میتوان وجود و مشخصات قرارداد را استعلام کرد.
چرا لازم است؟
بر اساس گزارشها، ثبت معاملات ملکی (خرید، فروش، رهن، اجاره، پیشخرید و پیشفروش) در سامانهی رسمی طبق قانون الزامی است و دریافت کد رهگیری هم بدون پرداخت وجه الزامی است. دلایل مهم بودنش برای شما:
- اثبات ثبت رسمی قرارداد: نشان میدهد معامله در سیستم رسمی ثبت شده است.
- امکان استعلام: میتوانید صحت قرارداد را بررسی کنید.
- کاهش ریسک سوءاستفاده: وقتی مشخصات طرفین و ملک در سامانهی رسمی ثبت میشود، فرصت تخلف کمتر میشود.
چه کسی کد را میگیرد؟
طبق منابع، مشاور املاک با ثبت قرارداد در سامانهی رسمی، کد رهگیری را دریافت میکند و بعد از آن قرارداد قابل تحویل است. اگر معامله مستقیم و بدون مشاور انجام میشود، روش ثبت و دریافت کد را از مراجع رسمی بپرسید.
آیا هزینه دارد؟
طبق گزارشهای رسمی، مشاور املاک حق دریافت هزینهی جداگانه بابت صدور کد رهگیری را ندارد و اگر چنین چیزی بخواهد، تخلف است. هزینهی کار مشاور همان کمیسیون مصوب است. جزئیات در کمیسیون مشاور املاک چقدر است؟ آمده است.
چطور صحت کد رهگیری را بررسی کنیم؟
هر کدی که به شما داده میشود را بررسی کنید:
- کد را در قرارداد ببینید. باید روی قرارداد یا نسخهی الکترونیکی ثبتشده مشخص باشد.
- از مجرای رسمی استعلام کنید. روش استعلام صحت کد را از اتحادیهی مشاوران املاک شهرتان یا مراجع رسمی بپرسید.
- مشخصات را تطبیق دهید. نام طرفین، مشخصات ملک و مبلغ قرارداد در استعلام باید با قرارداد یکی باشد.
- نسخهی قرارداد را نگه دارید. هم کاغذی و هم الکترونیکی، همراه با رسید پرداختها.
اگر مشاور کد رهگیری نداد چه کنم؟
- قرارداد «بدون کد رهگیری» را قبول نکنید. طبق گزارشهای رسمی، چنین چیزی بهعنوان قرارداد معتبر مسکن وجود ندارد.
- دلیل را بپرسید. گاهی دلیل ساده است، مثل تأخیر در سامانه، ولی باید به نتیجه برسد.
- پیشپرداخت ندهید تا قرارداد با کد معتبر ثبت شود.
- شکایت کنید. منابع گزارش میکنند عدم ارائهی کد رهگیری تخلف صنفی است و میتوانید به اتحادیهی مشاوران املاک شهر شکایت کنید.
- مشورت حقوقی بگیرید اگر پولی دادهاید.
چند اشتباه رایج
- قبول حرف شفاهی: «کد را بعداً میگیریم» را نپذیرید.
- پرداخت هزینهی جداگانه برای کد رهگیری.
- ثبت مبلغ غیرواقعی در قرارداد برای کم کردن هزینهها. این کار ریسک حقوقی و مالی دارد و در صورت اختلاف ممکن است مبلغ ثبتشده مبنای بررسی باشد. در اینباره با وکیل مشورت کنید.
- نگه نداشتن نسخهی قرارداد.
سؤالهای متداول
کد رهگیری برای اجاره هم لازم است؟
طبق گزارشها، ثبت اجارهنامهها هم الزامی است. شرایط روز را از اتحادیه یا مراجع رسمی بپرسید.
کد رهگیری یعنی سند رسمی؟
نه. کد رهگیری یعنی قرارداد در سامانه ثبت شده است؛ سند رسمی مالکیت مربوط به ثبت اسناد و املاک و انتقال در دفتر اسناد رسمی است. این دو فرق دارند. مراحل انتقال سند را از دفترخانه بپرسید.
اگر کد رهگیری جعلی بود چه کنم؟
سریع به اتحادیه و مراجع رسمی اطلاع بدهید و مشاورهی حقوقی بگیرید. قبل از پرداخت وجه، حتماً صحت کد را بررسی کنید.
جمعبندی
قرارداد معتبر یعنی قرارداد ثبتشده با کد رهگیری که صحتش را خودتان استعلام کردهاید. به قرارداد بدون کد «نه» بگویید، پول جداگانه نپردازید و در صورت تخلف به اتحادیه شکایت کنید. بقیهی مدارکی که قبل از خرید باید بررسی شود را در بررسی مدارک هنگام خرید ملک ببینید و معیارهای انتخاب مشاور را در چطور مشاور املاک خوب انتخاب کنیم.
